Günah (2): günah nedir?

Günah nedir? Bu soru belki defalarca sorulmuştur. Bu işin ehli olan insanlar tarafından da çok mukni cevaplar verilmiştir. Benim bu yazıda amacım literatüre yeni bir günah tanımı sunmak değil. Bu soru hakkında şu ana kadar yapılmış tartışmalar üzerine bir şeyler söylemek de değil. Benim bu yazıdaki amacım kendi tefekkür dünyamdaki düşünce ve deneyimlerime dayanarak bir şeyler söylemek. Bu söylediklerim bariz şekilde hatalı olabilir. Bazı noktalarda eksik yerler olabilir. Bunların hepsini kabul ediyorum. Gördüğünüz eksik ve yanlışları bildirmeniz beni çok mutlu edecektir.

Günah deyince aklımıza ne geliyor? Yaptığımız yanlışlar mı? Veya çalmak, birisine vurmak gibi kötü davranışlar mı? Her toplumda kabul edilen kötü ve iyi davranışlar vardır. Bu kötü davranışlara çoğu sefer günah desek de günah dediğimiz şeylerin çok net bir şekilde sınırının çizilmesi gerekir.

Mesela adam öldürmeyi ele alalım. Bu birçok toplumda olduğu gibi Türkiye toplumunda da suç sayılan bir davranış. Adam öldüren bir insan, suçu tespit edildiği takdirde belli miktar ceza alır. Peki, Türkiye’de suç sayılan bu davranış günah mıdır? Bence bu soru basit bir şekilde “evet” olarak cevaplanamaz. Bu sorunun cevabının doğru verilmesi için bu davranışı yapan kişiyi ve bu kişinin bu davranışı yapma şeklini göz önüne almamız gerekir.

Günah, toplumdaki ortak kabul gören suçlar ve kötü davranışlardan bağımsız olarak, Allah’ın bir Müslümanın yapmasını men ettiği davranışlardır.[1] Bu tanımı görünce tabii akla hemen şu soru geliyor: “Bu tanıma göre Müslüman olmayan birinin insan öldürmesi günah değil midir? Kısaca cevaplarsam; hayır, değildir. Bunun sebebi ise şu; bir insan şirk işleyerek veya dinden çıkarak zaten en büyük günahı işlemiştir. Ve günah-sevap cetvelinde muamele görmeyi reddetmiştir.

Günah, sadece Müslüman için geçerlidir. Günahı kabul eden de Müslümandır. Yani Allah’ın men ettiği şeyden sakınmaya çalışan ve memnun olduğu şeyleri yapmaya çalışan Müslümandır. İnanmayan bir insan bu perspektiften davranışlarını düzenlemez. Bu durumda yaptığı her davranış nefsinin telkiniyle olmuştur denebilir. Bu durumda bir açıdan inanmayan insanın bütün davranışları günahtır diğer bir açıdan da hiçbir davranışı günah değildir.

Burada cevabın ikinci kısmına geleceğim ve şu soruyu soracağım; peki, Müslümanın insan öldürmesi her zaman günah mıdır? Bu soruya verilecek cevap çok spekülatif olmakla beraber, bence bir Müslüman için adam öldürmek her zaman günah değildir. Buna en basit şekilde, Allah için yapılan savaşta adam öldürme örneğini verebiliriz. Veya meşhur kıssada Hz. Hızır’ın (a.s.) bir çocuğu öldürmesini örnek verebiliriz. Adam öldürmek sadece ve sadece Allah için yapılıyorsa buna günah denemez. Diyelim ki Hz. Hızır (a.s.) o çocuğu öldürdükten sonra mahkemeye çıkarıldı ve suçlu bulunup hapse atıldı. Bu onun günah işlediğini gösterir mi? Tam olarak değil. Hakim, Allah rızasını gözeten biri olsa bile hakikatte hatalı bir karar vermiş olabilir. Bir insanın günah işleyip işlemediğine gerçekten karar veren sadece Allah’tır.

Toparlayacak olursam günah dediğimiz şey, teknik olarak sadece Müslüman için geçerlidir. Müslüman olmayan bir insana günah-sevap kavramlarını uygulamak mantıki olarak mümkün olmamaktadır. İkinci olarak genel olarak günah olan şeyler olduğu söylenebilse de, bir davranışın gerçekten günah olup olmadığı biz insanların kesin olarak bileceği ve karar vereceği bir şey değildir. Bunu ancak Allah bilebilir.


[1] Günahın karşıtı olarak sevabın tanımı da, Allah’ın bir Müslümanın yapmasından hoşnut olduğu davranıştır diyebiliriz.

Aziz Muhammed Akkaya

Aziz Muhammed Akkaya

Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü
Aziz Muhammed Akkaya

Latest posts by Aziz Muhammed Akkaya (see all)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.