Bir hafifletici neden olarak sarhoşluk

Bir hafifletici neden olarak sarhoşluk

“İşte şu üç misal gibi binler mesail-i Kur’aniyenin her birisi, saadet-i beşeriyeyi dünyada temine hizmet etmekle beraber hayat-ı ebediyesine de hizmet eder. Sair meseleleri mezkûr meselelere kıyas edebilirsin”

Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, 25. Söz

Fransa’da yol ve trafik güvenliği tarihine dair öğrendiğim bazı bilgiler, medeniyetin kanunları ile Kur’an-ı Hakîm’in kanunları arasındaki farkları hatırlamama vesile oldu. Bu vaka, ilahî hükümlerin insanlığın dünya ve ahiret saadetini temin etmesinin ibretlik bir örneğini teşkil ederken beşerî kanunların zamanla değişmeye ve mahvolmaya mahkûm olduğunu gösteriyor.

Bugün alkollü araç kullanmak ölümcül bir hata ve ağır bir suç olarak kabul edilirken 1970’lerin başında durum çok daha farklıydı. O dönemde sürücünün alkollü olması, mahkemelerde ve toplumsal algıda tam anlamıyla bir hafifletici neden olarak görülebiliyordu. Alkolün iradeyi zayıflatan ve kişinin kontrolünü kaybetmesine yol açan bir unsur olduğu düşüncesi, suçun faili lehine yumuşatılması için bir gerekçe olarak öne sürülebiliyor; bu da alkollü kazaların kasıtlı birer suçtan ziyade bir talihsizlik gibi algılanmasına kapı aralıyordu.

Fransa’da trafik güvenliğinin öncü sivil toplum kuruluşu olan Prévention Routière (Kara Yolu Güvenliği Derneği) genel delegesi Jean-Yves Salaün dönemin zihniyetini şu sözlerle özetliyor:

“Hâkim karşısına çıkan ve davranışlarını açıklamak zorunda kalan sürücüler, içmiş olduklarını ve dolayısıyla davranışlarının ve aldıkları risklerin bilincinde olacak durumda olmadıklarını öne sürebiliyorlardı. Ve hâkimler de bu durumda alkolü bir hafifletici neden olarak kabul edebiliyorlardı.”

Hukuki ve toplumsal olarak alkolün bu korumacı statüsü, 1970’te atılan ilk resmi adımlarla sarsılmaya başladı. Sürücüler için ilk yasal alkol sınırları ve denetim mekanizmalarının getirilmesi, “sarhoş sürücü” profilinin masumlaştırıldığı dönemin yavaş yavaş kapanmasını sağladı. 1980’lerde yasal sınırların daha da sıkılaştırılması ve ehliyete anında el koyma gibi yaptırımların devreye girmesiyle birlikte alkolün oluşturduğu tehlike daha fazla ciddiye alınmaya başlandı.

Medeniyetin ancak 1970’lerde ölüme mahkûm olan bu ve benzeri kanunlarına mukabil Kur’an’ın ezelden gelip ebede giden kanunlarından süzülen hükümlerini ise Bediüzzaman’dan dinleyelim:

“اِنَّ الضَّرُورَاتِ تُب۪يحُ الْمَحْظُورَاتِ kaidesi yani ‘Zaruret, haramı helâl derecesine getirir.’ İşte şu kaide ise küllî değil. Zaruret eğer haram yoluyla olmamış ise haramı helâl etmeye sebebiyet verir. Yoksa sû’-i ihtiyarıyla, gayr-ı meşru sebeblerle zaruret olmuş ise haramı helâl edemez, ruhsatlı ahkâmlara medar olamaz, özür teşkil edemez. Mesela bir adam sû’-i ihtiyarıyla, haram bir tarzda kendini sarhoş etse; tasarrufatı, ulema-i şeriatça aleyhinde caridir, mazur sayılmaz. Tatlik etse talakı vaki’ olur. Bir cinayet etse ceza görür. Fakat sû’-i ihtiyarıyla olmazsa talak vaki’ olmaz, ceza da görmez. Hem mesela bir içki mübtelası zaruret derecesinde mübtela olsa da diyemez ki: ‘Zarurettir, bana helâldir.’”

Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, 27. Söz

Share

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.